به گزارش روابط عمومی شرکت اکسیکو تحول دیجیتال در سالهای اخیر، بسیاری از صنایع را متحول کرده و صنعت بانکداری نیز از این تغییرات بینصیب نمانده است. مشتریان امروز دیگر انتظار ندارند برای انجام هر خدمت بانکی به شعبه مراجعه کنند. آنها به دنبال خدماتی هستند که مانند سایر سرویسهای دیجیتال، سریع، ساده، در دسترس، امن و متناسب با نیازهای شخصی آنها باشد.
گسترش فناوریهایی مانند رایانش ابری، هوش مصنوعی، کلانداده، رابطهای برنامهنویسی کاربردی (API)، احراز هویت دیجیتال و بانکداری باز، امکان ایجاد مدلهای جدیدی از خدمات مالی را فراهم کرده است. یکی از مهمترین نتایج این تحول، ظهور نئوبانکها (Neobanks) است.
نئوبانکها نسل جدیدی از کسبوکارهای بانکی هستند که فعالیت آنها از ابتدا با محوریت فناوری و کانالهای دیجیتال طراحی شده است. در این مدل، اپلیکیشن موبایل و سایر کانالهای دیجیتال نقش اصلی را در ارتباط میان مشتری و ارائهدهنده خدمات مالی ایفا میکنند.
با این حال، نئوبانک را نباید صرفاً یک اپلیکیشن بانکی یا نسخه دیجیتال یک شعبه دانست. نئوبانک در واقع میتواند نشاندهنده تغییری اساسی در مدل کسبوکار، نحوه ارائه خدمات، تجربه مشتری، معماری فناوری و شیوه تعامل بانک با کاربران باشد.
نئوبانک چیست؟
نئوبانک (Neobank) به یک مدل بانکداری گفته میشود که خدمات مالی و بانکی را با محوریت فناوریهای دیجیتال ارائه میکند و معمولاً وابستگی بسیار محدودی به شعب فیزیکی دارد.
در یک نئوبانک، فناوری تنها ابزاری برای ارائه خدمات نیست؛ بلکه از همان مرحله طراحی محصول و مدل کسبوکار در مرکز تصمیمگیری قرار دارد.
برای مثال، یک مشتری میتواند در یک محیط کاملاً دیجیتال:
– حساب خود را افتتاح کند؛
– هویت خود را بهصورت غیرحضوری تأیید کند؛
– کارت بانکی دریافت کند؛
– انتقال وجه انجام دهد؛
– تراکنشهای خود را مدیریت کند؛
– هزینهها و درآمدهای خود را تحلیل کند؛
– خدمات مالی متناسب با نیاز خود دریافت کند.
البته باید توجه داشت که نئوبانک، بانک دیجیتال و فینتک دقیقاً مترادف یکدیگر نیستند. یک شرکت فینتکی ممکن است تنها بخشی از خدمات مالی را ارائه کند، در حالی که یک نئوبانک میتواند مجموعه گستردهتری از خدمات بانکی را در یک تجربه دیجیتال یکپارچه ارائه دهد.
همچنین وضعیت حقوقی نئوبانکها در کشورهای مختلف متفاوت است. برخی نئوبانکها دارای مجوز بانکی هستند مانند تیم بانک صنعت و معدن که توسط شرکت اکسیکو ارائه و پشتیبانی می شود و برخی دیگر خدمات خود را با همکاری یک بانک دارای مجوز ارائه میکنند. بنابراین، برای شناخت دقیق یک نئوبانک باید علاوه بر فناوری و اپلیکیشن، مدل حقوقی، مجوز فعالیت و ساختار همکاری آن با شبکه بانکی را نیز بررسی کرد.
نئوبانک چگونه کار میکند؟
نئوبانکها برای ارائه خدمات خود از مجموعهای از فناوریهای مختلف استفاده میکنند. مهمترین فناوریهای مورد استفاده در این مدل عبارتاند از:
1- اپلیکیشن موبایل
اپلیکیشن معمولاً مهمترین نقطه ارتباط مشتری با نئوبانک است.
کاربر میتواند بسیاری از خدمات بانکی خود را از طریق تلفن همراه انجام دهد؛ از افتتاح حساب و مدیریت کارت گرفته تا انتقال وجه، مشاهده تراکنشها، پرداخت قبوض و دریافت اعلانهای مالی.
طراحی ساده و تجربه کاربری مناسب، یکی از عوامل مهم موفقیت نئوبانکها محسوب میشود.
2- رایانش ابری
رایانش ابری به نئوبانکها کمک میکند زیرساختهای فناوری خود را با انعطافپذیری بیشتری مدیریت کنند.
استفاده مناسب از زیرساختهای ابری میتواند توسعه و استقرار سریعتر سرویسها، مقیاسپذیری بهتر و مدیریت کارآمدتر منابع فناوری اطلاعات را امکانپذیر کند.
البته استفاده از Cloud در صنعت مالی نیازمند توجه جدی به امنیت، حاکمیت داده، الزامات مقرراتی و محل نگهداری اطلاعات است.
3- هوش مصنوعی
هوش مصنوعی یکی از فناوریهای مهم در توسعه نسل جدید خدمات بانکی است.
نئوبانکها میتوانند از هوش مصنوعی در حوزههایی مانند:
– تشخیص و پیشگیری از تقلب؛
– تحلیل رفتار مشتری؛
– اعتبارسنجی؛
– پیشنهاد خدمات مالی؛
– پشتیبانی هوشمند؛
– شناسایی تراکنشهای مشکوک؛
– شخصیسازی تجربه مشتری
استفاده کنند.
برای مثال، تحلیل رفتار مالی مشتری میتواند به سیستم کمک کند خدمات و پیشنهادهایی متناسبتر با نیاز واقعی او ارائه دهد.
4- کلانداده و تحلیل داده
داده یکی از مهمترین داراییهای نئوبانکهاست.
هر تراکنش، پرداخت و تعامل مشتری میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره رفتار و نیازهای او ایجاد کند. تحلیل این دادهها به بانک کمک میکند محصولات و خدمات خود را دقیقتر طراحی کند.
البته استفاده از دادههای مشتری باید در چارچوب قوانین، الزامات امنیتی و اصول حفظ حریم خصوصی انجام شود.
5- API و بانکداری باز
رابطهای برنامهنویسی کاربردی یا API امکان ارتباط میان سامانهها و سرویسهای مختلف را فراهم میکنند.
این قابلیت یکی از پایههای مهم شکلگیری اکوسیستمهای مالی دیجیتال است. با استفاده از APIها، نئوبانکها میتوانند با سایر سرویسهای مالی و فناوری ارتباط برقرار کرده و خدمات یکپارچهتری ایجاد کنند.
بانکداری باز نیز با ایجاد امکان تعامل کنترلشده میان بانکها، فینتکها و سایر ارائهدهندگان خدمات مالی، زمینه توسعه محصولات جدید را فراهم میکند.
6- احراز هویت دیجیتال
یکی از ویژگیهای مهم بانکداری دیجیتال، امکان شناسایی و احراز هویت مشتری بدون مراجعه حضوری است.
فناوریهایی مانند تشخیص چهره، تطبیق اطلاعات هویتی و امضای دیجیتال میتوانند در این فرآیند مورد استفاده قرار گیرند.
البته اجرای احراز هویت دیجیتال باید مطابق قوانین و مقررات هر کشور انجام شود.
تفاوت نئوبانک و بانک سنتی چیست؟
در مجموع، تفاوت اصلی نئوبانک و بانک سنتی تنها در داشتن یا نداشتن شعب فیزیکی نیست؛ بلکه تفاوت در رویکرد آنها به فناوری، تجربه مشتری، طراحی محصولات و نحوه ارائه خدمات است. بانکهای سنتی معمولاً بر ترکیبی از شعب، سامانههای بانکی و کانالهای دیجیتال تکیه دارند، در حالی که نئوبانکها از ابتدا با رویکرد دیجیتالمحور (Digital-First) طراحی میشوند.
نئوبانکها با استفاده از فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، رایانش ابری، تحلیل داده، API و احراز هویت دیجیتال تلاش میکنند خدمات بانکی را سریعتر، سادهتر و شخصیسازیشدهتر ارائه دهند. در مقابل، بانکهای سنتی به دلیل برخورداری از زیرساختهای گسترده و سابقه طولانی، معمولاً از مزیتهایی مانند اعتماد عمومی، شبکه شعب و تنوع خدمات برخوردارند.
بنابراین، میتوان گفت نئوبانک جایگزین سادهای برای بانک سنتی نیست، بلکه یکی از مدلهای جدید ارائه خدمات مالی در مسیر تحول دیجیتال صنعت بانکداری است. در آینده، احتمالاً شاهد همگرایی بیشتر این دو مدل و حرکت بانکهای سنتی به سمت تجربههای دیجیتالتر، هوشمندتر و مشتریمحورتر خواهیم بود.